Kalp ritim bozuklu\u011fu ve kalp krizi ile beyin aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rmalar, e\u015f, sevgili, evlat gibi \u00e7ok sevilen bir ki\u015finin kaybedilmesinin, ayr\u0131l\u0131k, bo\u015fanma gibi ruhsal stres kaynaklar\u0131n\u0131n, kalpte ilerleyen d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kabilecek kal\u0131c\u0131 hasara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kalp krizi riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130lk olarak Japon bilim insanlar\u0131nca, travmatik durumlar ile kalp hastal\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye y\u00f6nelik yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda “Takotsubo” olarak isimlendirilen ve bir s\u00fcre sonra “k\u0131r\u0131k kalp (broken heart) sendromu” olarak adland\u0131r\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, daha sonra \u0130ngiliz bilim insanlar\u0131nca da geni\u015fletilerek incelendi.<\/p>\n
Kalp k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kalpte kal\u0131c\u0131 hasara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya konmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan son olarak da Danimarkal\u0131 bilim insanlar\u0131nca yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, ki\u015finin \u00e7ok sevdi\u011fi birini kaybetmesinin kalp krizi riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n
“K\u0131r\u0131k kalp, kalpte kal\u0131c\u0131 hasar b\u0131rakabiliyor”<\/strong><\/p>\n Kardiyoloji Uzman\u0131 ve Atriyal Fibrilasyon Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Erdem Diker, \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn sadece psikolojik anlamda ki\u015fiye zarar veren bir duygusal durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcm bedeni etkileyen ve ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131yan organlara da kal\u0131c\u0131 hasarlar verebildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n \u0130lk kez 1990’l\u0131 y\u0131llarda Japonlar\u0131n “Takotsubo” diye isimlendirilen bir hastal\u0131k tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Diker, Japonca’da “ahtapot kapan\u0131” anlam\u0131na gelen hastal\u0131\u011f\u0131n, kalbin bir anlamda kapana k\u0131s\u0131lmas\u0131 \u015feklinde anlamland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n Hastal\u0131\u011f\u0131n genellikle kad\u0131nlarda \u015fiddetli ruhsal stres sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlendi\u011fini aktaran Erdem Diker, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “Genellikle \u00e7ok yak\u0131n bir aile bireyinin ani \u00f6l\u00fcm\u00fc, ayr\u0131l\u0131k veya bo\u015fanma sonras\u0131nda baz\u0131 ki\u015filerde kalbin bir anda sersemledi\u011fi g\u00f6sterildi. Bu sersemleme, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 ile beraber kalp kas\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Kalp krizine benzeyen bu durum, dramatik bir \u015fekilde hastalar\u0131n hastaneye ba\u015fvurmas\u0131na neden olan bir tablo olu\u015fturuyordu. Hatta sonralar\u0131 bu hastal\u0131k ‘k\u0131r\u0131k kalp sendromu’ olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. Olduk\u00e7a korkutucu bu tablonun iyi taraf\u0131 ise bir s\u00fcre sonra hastalar\u0131n iyile\u015fmesiydi.”<\/p>\n Diker, son g\u00fcnlerde bir grup \u0130ngiliz ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131yla kalp ve beyin aras\u0131ndaki ili\u015fkinin tekrar g\u00fcndeme geldi\u011fini ifade ederek, “Ara\u015ft\u0131rmalar, daha \u00f6nce tamamen iyile\u015fti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu hastal\u0131\u011f\u0131n tahmin edildi\u011fi gibi iyi huylu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hastalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kalbinde kal\u0131c\u0131 hasar b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Bu hasar, hastalar\u0131n ilerleyen y\u0131llarda hayatlar\u0131n\u0131 kaybedebilece\u011fini g\u00f6steriyordu. Sonu\u00e7ta, b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn, kalbe vurdu\u011fu ilk darbeden sonra da y\u0131llar boyu s\u00fcrebilecek izler b\u0131rakabildi\u011fi belirlendi.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n “E\u015fini kaybetmek kalbin ritmini bozuyor”<\/strong><\/p>\n Son olarak da Danimarkal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yeni bir ara\u015ft\u0131rma sonucunu a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Diker, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n “Ara\u015ft\u0131rma, \u00f6zellikle ileri ya\u015flarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir ritim bozuklu\u011fu olan ‘atriyal fibrilasyon’un ruhsal stres ile ili\u015fkisini ortaya koydu.<\/p>\n Atriyal fibrilasyon, d\u00fczensiz kalp at\u0131mlar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan bir kalp ritmi bozuklu\u011fu olup, \u00e7arp\u0131nt\u0131 gibi can s\u0131k\u0131c\u0131 bir \u015fikayet olu\u015fturmas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde riskler ta\u015f\u0131yabilir. \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131 ki\u015filerde atriyal fibrilasyon varl\u0131\u011f\u0131nda kalpten beyne p\u0131ht\u0131 atma ve sonu\u00e7ta fel\u00e7 olma riski vard\u0131r. \u0130\u015fte sonu fel\u00e7 ve sakatl\u0131\u011fa kadar gidebilen ritim bozuklu\u011funun g\u00f6r\u00fclme ihtimalinin, \u00f6zellikle hayat arkada\u015f\u0131n\u0131 kaybedenlerde katlanarak artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterildi. T\u0131pk\u0131 bir \u00f6nceki hastal\u0131k gibi, e\u015f kayb\u0131 gibi beklenmedik b\u00fcy\u00fck ruhsal stres, kalbin ritmini de allak bullak edebiliyor. Bu da bir nevi ‘k\u0131r\u0131k kalp’ tablosudur.”<\/p>\n “Umutsuzluk ve \u00f6fke de kalbi vuruyor”<\/strong><\/p>\n \u0130stanbul \u00dcniversitesi (\u0130\u00dc) Cerrahpa\u015fa T\u0131p Fak\u00fcltesi Kardiyoloji Ana Bilim Dal\u0131 ve \u0130\u00dc \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hakan Karpuz da insanl\u0131k var oldu\u011fundan bu yana kalple duygular aras\u0131nda ili\u015fki kuruldu\u011funu, a\u015fk, ayr\u0131l\u0131k ve tutkunun kalbi nas\u0131l etkiledi\u011finin incelendi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Kalp ve duygular aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n bilimsel olarak ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Karpuz, “Son y\u0131llarda yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ileriye y\u00f6nelik takip \u00e7al\u0131\u015fmalarda, \u00f6zellikle ayr\u0131l\u0131k, \u00f6l\u00fcm gibi nedenlerle olu\u015fan depresyonun kalp krizi ve \u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Depresyon d\u0131\u015f\u0131nda anksiyete, \u00f6fke, d\u00fc\u015fmanl\u0131k, umutsuzluk gibi psikolojik fakt\u00f6rlerin de kalp hastal\u0131klar\u0131 ile ili\u015fkili oldu\u011fu saptand\u0131.” dedi.<\/p>\n Prof. Dr. Karpuz, “endi\u015fe, kayg\u0131, kuruntu” anlam\u0131na gelen anksiyetenin kalp \u00fczerine olumsuz etkilerinin bir\u00e7ok olayda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dile getirerek, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n “\u00d6rne\u011fin, Amerika’da 11 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 sonras\u0131 ilk 30 g\u00fcnde kalp i\u00e7i pil tak\u0131lm\u0131\u015f hastalarda, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl ritim bozukluklar\u0131 nedeniyle cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 iki kattan daha fazla artt\u0131. Benzer \u015fekilde deprem sonras\u0131 \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 pop\u00fclasyonda kalp hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011fu ve bu art\u0131\u015f\u0131n birka\u00e7 ay devam etti\u011fi g\u00f6zlemlendi.<\/p>\n Bu alandaki \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rmalardan biri olan Interheart \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, 52 \u00fclkede 11 bin 119 vaka ve 13 bin 648 kontrol grubu aras\u0131nda psikososyal risk fakt\u00f6rleri ile kalp krizi riski ili\u015fkisi ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bunun i\u00e7in, stres, evde stres, ekonomik stres ve son bir y\u0131lda travmatik bir olay ya\u015fama sorguland\u0131. Kalp krizi ge\u00e7iren hastalarda bu d\u00f6rt etmenin daha y\u00fcksek oranda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirlendi.”<\/p>\n “Duygusal durumlar, kalbin kas\u0131lmas\u0131nda bozulmaya neden oluyor”<\/strong><\/p>\n Psikolojik travman\u0131n kalbi nas\u0131l etkiledi\u011fine ili\u015fkin olarak de\u011ferlendirmede bulunan Karpuz, “Depresyon, anksiyete gibi negatif duygusal durumlar, beyinde baz\u0131 merkezlerde bozulmaya yol a\u00e7\u0131yor. Bu, kanda kortizol ve katekolamin d\u00fczeyinde artmaya, kan bas\u0131nc\u0131 ve kalp h\u0131z\u0131nda art\u0131\u015fa, kalbin kas\u0131lmas\u0131nda bozulmaya neden olur ki t\u00fcm bu de\u011fi\u015fiklikler ba\u015fta koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131 ve aritmiler olmak \u00fczere bir\u00e7ok soruna yol a\u00e7\u0131yor.” bilgisini verdi.<\/p>\n Hakan Karpuz, psikolojik fakt\u00f6rlerin v\u00fccut \u00fczerine olumsuz etkilerinin yan\u0131nda bu ki\u015filerde, \u00f6zellikle ayr\u0131l\u0131k, bir yak\u0131n\u0131n\u0131 veya \u00e7ok sevdi\u011fi birini kaybetme sonras\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 yemek yeme, a\u015f\u0131r\u0131 alkol t\u00fcketimi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne, sigara ve madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekerek, “Bu davran\u0131\u015fsal sorunlar, kalp hastal\u0131klar\u0131 riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi verilen tedavilere uyumu azalt\u0131yor ve doktorlar\u0131n \u00f6nerdi\u011fi ya\u015fam tarz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerini yerine getirmede s\u0131k\u0131nt\u0131ya yol a\u00e7\u0131yor.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n \u00c7ok say\u0131daki toplumsal \u00e7al\u0131\u015fmalarda da kalp hastal\u0131\u011f\u0131 geli\u015fiminde sosyal fakt\u00f6rlerin etkisinin ortaya kondu\u011funu anlatan Prof. Dr. Karpuz, sosyal ili\u015fkileri kuvvetli ki\u015filerde kalp hastal\u0131klar\u0131 riskinin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n Karpuz, “Aile ve arkada\u015f deste\u011finin varl\u0131\u011f\u0131, bir grubun par\u00e7as\u0131 olma, sosyal aktivitelerde bulunma, d\u00fczenli bir ya\u015fam s\u00fcrme, evcil hayvan besleme, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme ve d\u00fczenli egzersiz yapma, ki\u015fisel stres kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flaman\u0131n kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine olumlu etkileri vurguland\u0131. Aksi durumlarda ise ba\u015fta ritim bozukluklar\u0131 olmak \u00fczere kardiyolojik problemler g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterildi.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, e\u015f, evlat gibi \u00e7ok sevilen ki\u015finin kaybedilmesi, ayr\u0131l\u0131k, bo\u015fanma gibi ruhsal stres kaynaklar\u0131n\u0131n kalp krizi riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":64807,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-64805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"yoast_head":"\n