Patates ve bal\u0131k k\u0131zartmalar\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f ekmek ile f\u0131r\u0131n s\u00fctla\u00e7 gibi g\u0131dalarda ortaya \u00e7\u0131kan “akrilamid” maddesinin y\u00fcksek toksik etkisiyle sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan zararl\u0131 oldu\u011fu bildirildi.<\/p>\n
Uluda\u011f \u00dcniversitesinden Prof. Dr. \u00d6mer Utku \u00c7opur, karbonhidrat ve protein i\u00e7eri\u011fi y\u00fcksek olan bal\u0131k, patates, kek ve s\u00fctla\u00e7 gibi g\u0131dalar\u0131n, genellikle k\u0131zartma ve f\u0131r\u0131nda pi\u015firilmesi s\u0131ras\u0131nda 125 derecenin \u00fczerindeki de\u011ferlerde y\u00fcksek miktar\u0131 insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar veren bir kimyasal olan akrilamid olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
G\u0131dalara uygulanan 125 derecenin \u00fczerindeki i\u015flemlerin, hem kimyasal de\u011fi\u015fimlere hem de yeni bile\u015fenlerin olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u00c7opur, “Bu konuda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, akrilamidin deney hayvanlar\u0131n genetik yap\u0131s\u0131na zarar verdi\u011fi, uzun periyotlu uygulamalar\u0131n ise \u00f6zellikle adrenal bezleri ve testislerde t\u00fcm\u00f6r olu\u015fumunu te\u015fvik etti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. T\u00fcm bu g\u00f6zlemler akrilamidin hayvanlarda genotoksik, karsinojen \u00f6zellikte oldu\u011fu sonucunu do\u011furdu.” dedi.<\/p>\n
Akrilamidin zamanla v\u00fccutta birikerek kanser yapabilece\u011fini ifade eden \u00c7opur, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“Bu madde, 1994’te 2A grubu kanserojen madde olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131. Temelde 1, 2A, 2B, 3 ve 4 \u015feklinde 5 grup kanserojen madde var. Akrilamid 2A grubunda yer al\u0131r. Muhtemel kanser yap\u0131c\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yani insanlar i\u00e7in kanser potansiyeli ta\u015f\u0131yan maddedir. \u00dclkemizde de \u015fu an bu maddeyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar devam etmekte ve baz\u0131 g\u0131da laboratuvarlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli g\u0131dalar\u0131n akrilamid oranlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir. Akrilamid daha \u00e7ok karbonhidrat ve protein i\u00e7eri\u011fi y\u00fcksek olan besinlerin 125 derecenin \u00fczerinde pi\u015firilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Y\u00fcksek oran\u0131 toksik olan bu madde genetik bozukluklara ve \u00e7e\u015fitli gen mutasyonlar\u0131na neden olabilir. Bu madde uzun vadede insanda hem mutajen hem kanserojen hem de sindirim sistemi bozukluklar\u0131na yol a\u00e7abilir.”<\/p>\n
“K\u0131zart\u0131lan ekmekte de var”<\/strong><\/p>\n D\u00fcnyada besinlerdeki akrilamid seviyesini s\u0131n\u0131rland\u0131ran herhangi bir yasal d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131 dile getiren \u00c7opur, ”Avrupa G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Otoritesi (EFSA) bu konuya ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f ve f\u0131r\u0131nlanm\u0131\u015f patates ile baz\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131zart\u0131lan ekmeklerde bu maddenin bolca bulundu\u011funu belirledi.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n Amerikan G\u0131da ve \u0130la\u00e7 Dairesinin (FDA), ge\u00e7en y\u0131l \u00f6zellikle f\u0131r\u0131nda y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta pi\u015firilmi\u015f yiyeceklerin t\u00fcketilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca azalt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6nerisinde bulundu\u011funu vurgulayan \u00c7opur, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n ” FDA bu maddenin uzun s\u00fcre al\u0131nmas\u0131n\u0131n ve v\u00fccutta birikmesinin kansere yol a\u00e7abilece\u011fini ifade etti. Konuyla ile ilgili yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, akrilamidin, baz\u0131 deney hayvanlar\u0131n\u0131n sinir sistemine zarar verdi\u011fi, a\u015f\u0131r\u0131 dozlar\u0131n\u0131n baz\u0131 hayvanlarda akci\u011fer, pankreas ve deri kanserine neden oldu\u011fu, \u00e7e\u015fitli hayvanlarda omurilik ve beyin t\u00fcm\u00f6rleri olu\u015fturdu\u011fu bildirildi. Bu \u00e7er\u00e7evede g\u0131dalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca 125 derecenin \u00fcst\u00fcndeki s\u0131cakl\u0131klarda pi\u015firmemek en iyisi. Meyve ve sebzece zengin dengeli bir diyetle beslenmeliyiz. Cipslerden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzak durmal\u0131y\u0131z.”<\/p>\n Patatesi suda bekletin, kenarlar\u0131 kurumu\u015f pizza t\u00fcketmeyin<\/strong><\/p>\n K\u0131zartmada kullan\u0131lacak patateslerin \u0131s\u0131l i\u015flemden \u00f6nce 2 saat suyun i\u00e7inde bekletilmesini \u00f6neren \u00c7opur, “Dilimlenmi\u015f patatesleri ise en az 1 saat suda bekletmeliyiz. Patateslerin k\u0131zart\u0131lmas\u0131nda kal\u0131n dilimlemeye g\u00f6re daha fazla akrimalid olu\u015faca\u011f\u0131 i\u00e7in fazla ince dilimlerden uzak durmal\u0131y\u0131z. Pizzalarda akrilamid seviyesi d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ancak yinede kenarlar\u0131 kurumu\u015f ve kahverengi olanlar tercih edilmemelidir.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Patates ve bal\u0131k k\u0131zartmalar\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f ekmek ile f\u0131r\u0131n s\u00fctla\u00e7 gibi g\u0131dalarda ortaya \u00e7\u0131kan “akrilamid” maddesinin y\u00fcksek toksik etkisiyle sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan zararl\u0131 oldu\u011fu bildirildi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":150,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-67074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"yoast_head":"\n