{"id":67076,"date":"2017-10-01T13:50:21","date_gmt":"2017-10-01T11:50:21","guid":{"rendered":"https:\/\/haberler.dk\/tr\/?p=67076"},"modified":"2021-10-03T06:31:43","modified_gmt":"2021-10-03T04:31:43","slug":"uzakdoguda-bir-islam-adasi-moro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/dunya\/uzakdoguda-bir-islam-adasi-moro\/67076\/","title":{"rendered":"Uzakdo\u011fu&#8217;da bir \u0130slam adas\u0131: Moro"},"content":{"rendered":"<p>G\u00fcneydo\u011fu Asya&#8217;da, tropikal adalar\u0131, beyaz kumsallar\u0131, pirin\u00e7 tarlalar\u0131, zengin sualt\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle cenneti and\u0131ran Filipinler&#8217;in 7 bin adas\u0131ndan biri olan Mindanao Adas\u0131, \u0130slam beldesi olmas\u0131 ile dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p>117 bin kilometrekare alana sahip Mindanao Adas\u0131, Filipinler\u2019in \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 te\u015fkil ediyor. \u00dclkedeki Hristiyanlardan daha eski bir tarihe sahip olan M\u00fcsl\u00fcmanlar, 13 yerli kabileden meydana geliyor.<\/p>\n<p>Adada ya\u015fayan Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 pek \u00e7ok Afrika ve Ortado\u011fu halk\u0131 ile benzer bir kaderi payla\u015f\u0131yor. Y\u00fczy\u0131llar boyunca s\u00f6m\u00fcrgeci \u0130spanyollar ve Amerikal\u0131lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden, vatanlar\u0131ndan kopart\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan, 20. y\u00fczy\u0131la kadar kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerinde ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman Moro halk\u0131, bug\u00fcn yakla\u015f\u0131k 10 milyon n\u00fcfusa sahip. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n en yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 vilayetler s\u0131ras\u0131 ile Maguindanao, Lanao del Sur ve Sulu.<\/p>\n<p><strong>Cami ve medreselerde \u0130slami e\u011fitim<\/strong><\/p>\n<p>Topraklar\u0131 elinden al\u0131narak \u00fclkenin g\u00fcneyine s\u00fcr\u00fclen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n elinde kalan son kara par\u00e7as\u0131 ve var olma m\u00fccadelesinin de merkezi olan adadaki \u00e7ok say\u0131da cami ile yak\u0131n\u0131nda bulunan medresede vakit ve cuma namazlar\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131rken, \u00e7ocuklara din e\u011fitimi veriliyor.<\/p>\n<p>Morolular cuma ve bayram namazlar\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6nem veriyor. Sokaklar dini bayramlarda rengarenk elbiselerle ko\u015fturan \u00e7ocuklarla dolup ta\u015farken, camilerden Kur&#8217;an-\u0131 Kerim sesleri y\u00fckseliyor.<\/p>\n<p>Zengin do\u011fal kaynaklar\u0131 ve stratejik konumu nedeniyle \u00f6nem arz eden adada demir, kur\u015fun, \u00e7inko, krom gibi madenler bulunuyor. Tar\u0131m\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu adada bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k da ekonomide \u00f6nemli bir yer tutuyor.<\/p>\n<p>Adada 80&#8217;in \u00fczerinde yerel dil bulunmas\u0131ndan dolay\u0131, dilde birlik sa\u011flanabilmesi i\u00e7in resmi dil olarak \u0130ngilizce kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>&#8220;\u0130slam hukuku hakim&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Mindanao Adas\u0131, geni\u015f ve verimli tar\u0131m arazileri, i\u015f f\u0131rsatlar\u0131, zengin deniz \u00fcr\u00fcnleri, balta girmemi\u015f bakir ormanlar\u0131, \u00e7e\u015fitli meyve ve sebzeleriyle 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda &#8220;S\u00f6zler K\u0131tas\u0131&#8221; olarak tan\u0131mlan\u0131yordu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise k\u0131sa vadeli kazan\u00e7lar i\u00e7in tekelle\u015ftirilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye a\u00e7\u0131lan do\u011fal kaynaklar\u0131, tar\u0131m arazileri, maden yataklar\u0131 ve geni\u015f ormanlar\u0131yla pek \u00e7ok insan\u0131n yoksulluk, mahrumiyet ve g\u00fcvensizlik i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n<p>B\u00f6lgede ya\u015fayan n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc ge\u00e7imini \u00e7ift\u00e7ilikten pirin\u00e7, m\u0131s\u0131r, tapyoka ve muz \u00fcretiminden sa\u011flarken, yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40&#8217;\u0131 hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131yor.<\/p>\n<p>B\u00f6lge halk\u0131 i\u00e7in tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yan\u0131 s\u0131ra el sanatlar\u0131, \u00f6zellikle has\u0131r yap\u0131m\u0131 ve oymac\u0131l\u0131k da ekonomik olarak \u00f6nemli bir gelir kap\u0131lar\u0131 aras\u0131nda.<\/p>\n<p><strong>Filipinler&#8217;e \u0130slam&#8217;\u0131n geli\u015fi<\/strong><\/p>\n<p>\u0130slamiyet, Filipinler&#8217;deki adalara Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan ticaret yollar\u0131 \u00fczerinden gelirken, daha sonra yerli halkla evlenen M\u00fcsl\u00fcman davetliler ve tacirler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00fcney Filipinler&#8217;de yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131na gelindi\u011finde \u0130slam dini k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerden da\u011fl\u0131k kesimler ve i\u00e7lerine do\u011fru yay\u0131ld\u0131, k\u0131y\u0131 a\u011falar\u0131 \u0130slam&#8217;\u0131 benimsedi ve b\u00f6lgede \u0130slami e\u011fitim \u00f6\u011fretim zamanla kurumsalla\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>1946 y\u0131l\u0131nda ABD s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi taraf\u0131ndan H\u0131ristiyan Filipinler idaresine b\u0131rak\u0131lmas\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>Moro halk\u0131 bu tarihten itibaren ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00fcnlerine geri d\u00f6nmek i\u00e7in siyasi m\u00fczakere yollar\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Ancak siyasi m\u00fczakerelerin sonu\u00e7 vermemesi ve M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131 hedef alan sald\u0131r\u0131lar\u0131n etnik temizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n kendilerini korumak amac\u0131yla 1970&#8217;li y\u0131llarda silahl\u0131 m\u00fccadele karar\u0131 almas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>40 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre Filipinler devleti ile Morolu M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda devam eden \u00e7at\u0131\u015fmalarda 120 binden fazla ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 2 milyon ki\u015fi m\u00fclteci durumuna d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcneydo\u011fu Asya&#8217;da, tropikal adalar\u0131, beyaz kumsallar\u0131, pirin\u00e7 tarlalar\u0131, zengin sualt\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle cenneti and\u0131ran Filipinler&#8217;in 7 bin adas\u0131ndan biri olan Mindanao Adas\u0131, \u0130slam beldesi olmas\u0131 ile dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":67077,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"coauthors":[],"class_list":["post-67076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67076"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67076\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67076"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=67076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}