Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131, Avrupa’da ya\u015fam maliyeti krizini k\u00f6r\u00fcklemeye devam ediyor.<\/p>\n
Avro B\u00f6lgesi’nde sava\u015fla ivmelenen enerji ve g\u0131da fiyatlar\u0131, enflasyonu may\u0131sta y\u00fczde 8,1 ile 1997 y\u0131l\u0131ndan bu yana en y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131kar\u0131rken, bu oran\u0131n Avrupa Merkez Bankas\u0131 (ECB) taraf\u0131ndan belirlenen hedefin 4 kat\u0131ndan fazla olmas\u0131 dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin Rusya’ya y\u00f6nelik sert ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131na ra\u011fmen Ukrayna’da sava\u015f devam ederken, k\u00fcresel arza ili\u015fkin endi\u015felerin ve maliyetlerin y\u00fckselmesiyle g\u0131da fiyatlar\u0131ndaki keskin art\u0131\u015f da s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Avrupa \u00fclkelerini de etkileyen sava\u015f nedeniyle ba\u015fta un ve ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 olmak \u00fczere Avrupa’da temel g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde fiyat art\u0131\u015flar\u0131 ve baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde tedarik s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n
Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc’ne (FAO) g\u00f6re, k\u00fcresel g\u0131da fiyatlar\u0131, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131ndan bu yana en y\u00fcksek seviyelerine ula\u015ft\u0131.<\/p>\n
Avrupa’n\u0131n “tah\u0131l ambar\u0131” olarak bilinen Ukrayna’n\u0131n Rusya ile sava\u015fta olmas\u0131, bu\u011fday fiyatlar\u0131n\u0131 son y\u0131llar\u0131n en y\u00fcksek seviyesine \u00e7\u0131kar\u0131rken, bu durum ekmek, makarna ve bisk\u00fcvi gibi \u00fcr\u00fcnlerin fiyat\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70’i verimli topraklarla kapl\u0131 olan Ukrayna’n\u0131n 32 milyon hektarl\u0131k ekilebilir araziye sahip oldu\u011fu biliniyor. Bu oran, t\u00fcm Avrupa Birli\u011fi’ndeki (AB) ekilebilir arazinin \u00fc\u00e7te birine tekab\u00fcl ediyor. Rusya ve Ukrayna, d\u00fcnya bu\u011fday\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 14’\u00fcn\u00fc \u00fcretiyor ve bu oran, k\u00fcresel bu\u011fday ihracat\u0131n\u0131n neredeyse \u00fc\u00e7te birini olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Ukrayna’n\u0131n Karadeniz’deki ba\u015fl\u0131ca limanlar\u0131 Rus ablukas\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunurken, bu durum, \u00fclkeden daha az bu\u011fday\u0131n ihra\u00e7 edilmesine sebep olarak arz\u0131n k\u0131tla\u015fmas\u0131na ve fiyatlar\u0131n y\u00fckselmesine neden oluyor.<\/p>\n
Tah\u0131l, ya\u015fam i\u00e7in \u00f6nemini korumaya devam ederken, Avrupal\u0131 siyaset\u00e7iler, Rusya’y\u0131 “enerji” ve “g\u0131day\u0131” silah olarak kullanmakla su\u00e7luyor. AB liderleri, Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n Afrika ve Orta Do\u011fu’dan Avrupa’ya b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131na neden olacak g\u0131da k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 krizini tetikleme riski ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 da savunuyor.<\/p>\n
Bu\u011fday\u0131n fiyat\u0131 tarihi seviyelere ula\u015f\u0131rken, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 ve soya fasulyesinde “k\u0131tl\u0131k riskinin” halen oldu\u011fu belirtiliyor. G\u00fcbre fiyatlar\u0131 da artmaya devam ediyor. Ya\u015fanan geli\u015fmeler di\u011fer \u00fclkelerin, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde ba\u015fl\u0131ca tedarik\u00e7i \u00fclkeler olan Rusya ve Ukrayna’ya ne kadar ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Avrupa’n\u0131n baz\u0131 \u00fclkelerinde un ve ay\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00fcr\u00fcnlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 raflar bo\u015f olmaya devam ediyor. S\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcnler baz\u0131 \u00fclkelerde hala y\u00fcksek fiyatlarla sat\u0131\u015fa sunuluyor.<\/p>\n
Artan enerji, gaz ve akaryak\u0131t fiyatlar\u0131 nedeniyle zor durumda olan Avrupal\u0131 t\u00fcketiciler, temel g\u0131dalardan ya\u011f ve unda tedarik s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ciddi oranda artan fiyatlarla da kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131.<\/p>\n
– Raflar hemen bo\u015falt\u0131l\u0131yor<\/p>\n
Sava\u015ftan \u00f6nce 1,50 avronun alt\u0131nda olan ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131n\u0131n litresi, tedarik s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ve fiyatlar\u0131n y\u00fckselece\u011fi endi\u015fesiyle talebin artmas\u0131 sonucu 5 avronun \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131. S\u00f6z konusu art\u0131\u015fta; ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131n\u0131n en \u00e7ok ithal edildi\u011fi Ukrayna’dan ya\u011f\u0131n tedarik edilememesi etkili olurken, bu durum, g\u0131da \u015firketlerini de patates cipsinden kurabiyelere kadar \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnlerde palmiye ya\u011f\u0131 gibi daha az tercih edilen alternatiflere y\u00f6nlendiriyor.<\/p>\n
Son g\u00fcnlerde fiyatlar\u0131n biraz gerilmesine kar\u015f\u0131n insanlar\u0131n evlerinde stok yapmaya devam etmesi nedeniyle ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 ve un ile doldurulan raflar hemen bo\u015falt\u0131l\u0131yor. Baz\u0131 marketler, bu sorunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 ve un sat\u0131\u015flar\u0131na ki\u015fi ba\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131n\u0131 devam ettiriyor.<\/p>\n
Avrupa’n\u0131n \u00f6nde gelen g\u0131da perakende zincirleri di\u011fer \u00fcr\u00fcnlerde maliyet art\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle fiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak y\u00fckseltirken, fiyat art\u0131\u015flar\u0131 t\u00fcketiciler i\u00e7in endi\u015fe kayna\u011f\u0131 olmaya devam ediyor.<\/p>\n
FAO’ya g\u00f6re, Rusya ve Ukrayna, d\u00fcnya ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 ihracat pazar\u0131n\u0131n y\u00fczde 52’sini olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Yiyecek ve i\u00e7ecek fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015ftan en \u00e7ok k\u0131tadaki savunmas\u0131z haneler etkileniyor. Y\u00fcksek fiyat art\u0131\u015flar\u0131 en \u00e7ok et, tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri, s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, meyve ve sebzede olurken, Avrupa’da g\u0131da enflasyonunun bu yaz zirve yapmas\u0131, y\u00fcksek seviyelerin 2023’e kadar devam etmesi bekleniyor.<\/p>\n
– Enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f<\/p>\n
Moskova, k\u00fcresel enerji piyasalar\u0131nda \u00f6nemli bir oyuncu olarak kendini konumland\u0131r\u0131yor.
\nRusya-Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n Avrupa’da ya\u015fam maliyeti krizini tetikledi\u011fi ikinci b\u00fcy\u00fck alan enerji olarak dikkati \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Rusya, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00fc\u00e7 ham petrol \u00fcreticisinden biri ve d\u00fcnyan\u0131n kan\u0131tlanm\u0131\u015f do\u011fal gaz rezervlerinin (yakla\u015f\u0131k 38 trilyon metrek\u00fcp) yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte birine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor.<\/p>\n
\u0130ngiltere ve ABD, Rusya’n\u0131n sava\u015f\u0131 finanse etme yetene\u011fini engellemek amac\u0131yla Rus enerjisini ithal etmeyi durdururken, AB de bu konuda baz\u0131 giri\u015fimler ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n
Sava\u015f; ticaret ve \u00fcretim kesintilerinin yan\u0131 s\u0131ra enerji fiyatlar\u0131n\u0131n keskin \u015fekilde artmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n
D\u00fcnya Bankas\u0131 ortalama enerji fiyatlar\u0131n\u0131n bu y\u0131l y\u00fczde 50 artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcnde bulunurken, bunun 1970’lerden bu yana en b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n
Uzmanlar, bu durumu “Ya\u015fanmakta olan \u015feyi, ucuza \u00fcretme yetene\u011finin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 ve ekonominin gerildi\u011fi 1970’ler tarz\u0131 bir ekonomik \u015fok.” olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n
Sava\u015ftan \u00f6nce varil ba\u015f\u0131na 90 dolar seviyesinde i\u015flem g\u00f6ren ham petrol fiyatlar\u0131, bug\u00fcn 120 dolar seviyesinden al\u0131c\u0131 buluyor.<\/p>\n
– Kovid-19 sonras\u0131 talep art\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
Salg\u0131n\u0131n devam eden etkisinin yan\u0131 s\u0131ra artan g\u0131da ve enerji fiyatlar\u0131, ya\u015fam maliyetlerindeki art\u0131\u015f\u0131n tek nedeni de\u011fil…<\/p>\n
Kovid-19 salg\u0131n\u0131ndan sonra ekonomik faaliyetlerin tekrar tam olarak ba\u015flamas\u0131 Avrupa’da ya\u015fam maliyeti krizinin ivmelenmesine katk\u0131da bulundu.<\/p>\n
Salg\u0131n kaynakl\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n martta kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla talep h\u0131zla artt\u0131. Bu durum, k\u00fcresel tedarik zincirleri \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturarak mal ve hizmetlerde fiyat art\u0131\u015flar\u0131na neden oldu.<\/p>\n
– Rusya’dan do\u011fal gaz tedariki durursa maliyetler daha da artabilir<\/p>\n
Avrupa’da tar\u0131m ve g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren bir\u00e7ok \u015firket, g\u0131da veya hayvan yemi \u00fcretebilmek i\u00e7in gaz arz\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olurken, Rusya’dan do\u011fal gaz tedarikinin aniden durmas\u0131n\u0131n tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcne etkisi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Avrupa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck n\u00fcfusuna sahip Almanya’da tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretici fiyat endeksi (tar\u0131m \u00dcFE), nisanda y\u00fczde 39,9 artarak 1961’den bu yana 2 ayd\u0131r art arda en y\u00fcksek y\u0131ll\u0131k art\u0131\u015f\u0131 kaydetti.<\/p>\n
Rusya’dan gelen do\u011fal gaz\u0131n durmas\u0131 halinde daha fazla fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fcnferit g\u0131da maddelerinin tedarikinde de dar bo\u011faz ya\u015fanmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n
Gaz arz\u0131 sorunlar\u0131 esas olarak sebze mahsullerini etkileyecek. Seralarda yeti\u015ftirilen ev ve balkon bitkilerinin arz\u0131n\u0131n bu durumdan etkilenebilece\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n
Bu arada, Ukrayna’da sava\u015fla birlikte g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi konusundaki endi\u015feler artarken, AB, pestisitlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullan\u0131m\u0131 gibi iklim politikalar\u0131n\u0131 ask\u0131ya almak zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sava\u015f nedeniyle Avrupa’da ba\u015fta un ve ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 olmak \u00fczere temel g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde ya\u015fanan fiyat art\u0131\u015flar\u0131 ve baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerdeki tedarik s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 t\u00fcketiciler i\u00e7in endi\u015fe kayna\u011f\u0131 olmaya devam ederken, Avrupa’da g\u0131da enflasyonunun bu yaz zirve yapmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"coauthors":[92],"class_list":["post-90298","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ekonomi"],"yoast_head":"\n