\u0130nsano\u011flunun uzay maceras\u0131, ilk kez 1961 y\u0131l\u0131nda Sovyet kozmonot Yuri Gagarin’in uzaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan bu yana h\u0131z kesmeden devam ederken ba\u015fta ABD olmak \u00fczere devletlerin uzay harcamalar\u0131 son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f g\u00f6sterdi.<\/p>\n
“Uzaya hakim olan d\u00fcnyaya hakim olur” anlay\u0131\u015f\u0131yla hareket eden devletler, uzay yolculuklar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 her ne kadar riskli ve maliyetli olsa da bu alanda yat\u0131r\u0131m yapmaktan geri durmuyor.<\/p>\n
– \u00d6l\u00fcmc\u00fcl uzay kazalar\u0131<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n bilinmeyene yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuk heyecan verici oldu\u011fu kadar riskli ve tehlikeli bir yolculuk.<\/p>\n
1967, 1971, 1986 ve 2003 y\u0131llar\u0131nda ya\u015fanan ve bu yolculu\u011fun tehlikeli boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren kazalar, uzay tarihinin en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kazalar\u0131 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n
ABD’nin 27 Ocak 1967’de Ay’a yap\u0131lacak insanl\u0131 uzay yolculu\u011fu i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Apollo 1 uzay meki\u011finde, f\u0131rlatma provas\u0131 esnas\u0131nda \u00e7\u0131kan yang\u0131nda 3 astronot hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n
SSCB’nin 23 Nisan 1967’de uzaya g\u00f6nderdi\u011fi Soyuz 1 uzay arac\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f esnas\u0131nda para\u015f\u00fctlerin a\u00e7\u0131lamamas\u0131 nedeniyle yere \u00e7ak\u0131ld\u0131. Ara\u00e7ta bulunan Vladimir Mihailovi\u00e7 Komarov uzay u\u00e7u\u015funda hayat\u0131n\u0131 kaybeden ilk ki\u015fi oldu.<\/p>\n
SSCB’ye ait Soyuz 11 uzay arac\u0131nda bulunan 3 astronot, 30 Haziran 1971’de, d\u00fcnyaya d\u00f6n\u00fc\u015f esnas\u0131nda arac\u0131n i\u00e7indeki havan\u0131n uzaya s\u0131zmas\u0131 sonucu ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.<\/p>\n
28 Ocak 1986’da Challenger uzay meki\u011finde kalk\u0131\u015ftan 73 saniye sonra b\u00fcy\u00fck bir patlama meydana geldi. Yerden 15 kilometre y\u00fcksekte meydana gelen patlaman\u0131n yak\u0131t s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi belirtilerken korkun\u00e7 kazada 7 astronot \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n
1 \u015eubat 2003’te Columbia uzay meki\u011fi ise ini\u015fe 16 dakika kala, yerden 62 kilometre y\u00fckseklikte infilak etti. Patlamaya, kalk\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda meki\u011fin kanad\u0131nda meydana gelen hasar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bildirildi. Kazada 7 astronot hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n
\u00d6l\u00fcmc\u00fcl kazalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ba\u015far\u0131s\u0131z uzay denemeleri de milyonlarca dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00e7\u00f6pe gitmesine yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
NASA’n\u0131n 1998’de Mars’a g\u00f6nderdi\u011fi ve yaz\u0131l\u0131m sistemindeki hata nedeniyle 23 Eyl\u00fcl 1999’da y\u00f6r\u00fcngede yanan Mars Climate Orbiter’in in\u015fas\u0131na 125 milyon harcand\u0131.<\/p>\n
G\u00fcney Kore taraf\u0131ndan 2010’da uzaya f\u0131rlat\u0131lan ilk roket olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan Naro-1 uzay meki\u011fi de kalk\u0131\u015ftan 137 saniye sonra 70 kilometre y\u00fckseklikte patlad\u0131. G\u00fcney Kore h\u00fck\u00fcmeti Rusya ile i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc projeye 407 milyon dolar harcad\u0131.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n 2011’de uzaya g\u00f6nderdi\u011fi Express-AM4 ileti\u015fim uydusu y\u00f6r\u00fcngeden sapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 28 Mart 2012’de Rusya taraf\u0131ndan Pasifik Okyanusu \u00fczerinde imha edildi. Bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k Rusya’ya yakla\u015f\u0131k 270 milyon dolara mal oldu.<\/p>\n
– Uydu end\u00fcstrisi son 10 y\u0131lda 2 kat b\u00fcy\u00fcd\u00fc<\/p>\n
\u00dclkelerin uzay yat\u0131r\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan fikir veren uydu end\u00fcstrisi, son 10 y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2 kat\u0131na \u00e7\u0131karak 271 milyar dolara ula\u015ft\u0131. Uydular\u0131n yap\u0131m\u0131nda ve f\u0131rlat\u0131lmas\u0131nda \u00f6zel \u015firketlerin rol\u00fc artt\u0131.<\/p>\n
\u00c7evrim i\u00e7i istatistik portal\u0131 Statista’n\u0131n verilerine g\u00f6re, d\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde 1 Ocak 2022 itibar\u0131yla 4 bin 852 aktif uydu bulunuyor.<\/p>\n
Bu uydular\u0131n 2 bin 944’\u00fc ABD’ye aitken, ABD’ye en yak\u0131n \u00fclke 499 uydu ile \u00c7in oldu. Rusya ise 169 uydu ile d\u00fcnya genelinde uzayda en \u00e7ok uydusu bulunan 3’\u00fcnc\u00fc \u00fclke konumunda.<\/p>\n
– Uzaya en \u00e7ok yat\u0131r\u0131m\u0131 yapan \u00fclke: ABD<\/p>\n
2021’de, k\u00fcresel olarak uzay programlar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar Kovid-19 salg\u0131n\u0131na ra\u011fmen bir \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla y\u00fczde 10,7 art\u0131\u015fla 92 milyar dolara \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Ge\u00e7en sene uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na 54,6 milyar dolar harcayan ABD, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck uzay yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 olma unvan\u0131n\u0131 korudu. ABD’nin hemen ard\u0131ndan gelen \u00c7in ise 2020’de 8,85 milyar dolar olan uzay yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 ge\u00e7en y\u0131l 10,29 milyar dolara \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
\u00c7in’i s\u0131ras\u0131yla 4,21 milyar dolar ile Japonya, 3,95 milyar dolar ile Fransa, 3,57 milyar dolar ile Rusya, 2,57 milyar dolar ile Avrupa Birli\u011fi (AB), 2,38 milyar dolar ile Almanya ve 1,96 milyar dolar ile Hindistan izledi.<\/p>\n
– \u00c7in’in uzay yar\u0131\u015f\u0131nda y\u00fckseli\u015fi<\/p>\n
Uluslararas\u0131 uzay yar\u0131\u015f\u0131, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde Rusya-ABD rekabeti etraf\u0131nda \u015fekillenirken, uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6neminin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ile birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ba\u015fta \u00c7in olmak \u00fczere Hindistan, Japonya, G\u00fcney Kore gibi \u00fclkeler de bu yar\u0131\u015fta yerini almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
ABD’den sonra uzayda en fazla uydusu bulunan 2’nci \u00fclke olan \u00c7in, uydu teknolojisinin yan\u0131 s\u0131ra Ay ve Mars ke\u015fif g\u00f6revleri ve insanl\u0131 uzay seferlerine y\u00f6nelik iddial\u0131 ad\u0131mlar\u0131yla 2000’li y\u0131llardan itibaren k\u00fcresel uzay yar\u0131\u015f\u0131nda yeni g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
ABD’nin Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu (ISS) program\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engellemesi nedeniyle kendi uzay istasyonunu kurmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten \u00c7in, taykonot Yang Livei ile 15 Ekim 2003’te ilk insanl\u0131 uzay yolculu\u011funu ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n
\u00c7in’in \u00e7ekirdek mod\u00fcl, iki laboratuvar mod\u00fcl\u00fc ve bir uzay teleskobundan olu\u015fmas\u0131 planlanan Tiengong ad\u0131 verilen uzay istasyonun ise bu y\u0131l sonunda tamamlanmas\u0131 hedefleniyor.<\/p>\n
\u0130stasyonun Tienh\u0131 (g\u00f6ksel uyum) ad\u0131 verilen \u00e7ekirdek mod\u00fcl\u00fcn\u00fc, 29 Nisan 2021’de f\u0131rlatan \u00c7in, ABD’den sonra uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na en fazla yat\u0131r\u0131m yapan \u00fclke konumunda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uydu end\u00fcstrisi son 10 y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2 kat\u0131na \u00e7\u0131karak 271 milyar dolara ula\u015ft\u0131 – \u00dclkelerin uzay harcamalar\u0131, 2021’de Kovid-19 salg\u0131n\u0131na ra\u011fmen bir \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla y\u00fczde 10,7 art\u0131\u015fla 92 milyar dolara \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"coauthors":[92],"class_list":["post-90934","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya"],"yoast_head":"\n