Prof. Dr. \u0130rfan Kaya \u00dclger T\u00fcrkiye’nin Balkanlar politikas\u0131n\u0131 AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
Balkanlar tarihte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131nda bir tampon b\u00f6lge i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bosna Hersek-H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00fczy\u0131llar boyunca Do\u011fu ile Bat\u0131’n\u0131n, Katoliklik ile Ortodokslu\u011fun ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ile H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir fay hatt\u0131 olmu\u015ftur. Balkanlar\u0131n dar tan\u0131m\u0131, Eski Yugoslavya ard\u0131l\u0131 devletler ile Arnavutluk, Bulgaristan, Yunanistan ve T\u00fcrkiye’nin Trakya b\u00f6lgesini i\u00e7eriyor. Geni\u015f tan\u0131mda ise ilave olarak Tuna Nehri’nin kuzeyinde bulunan Romanya ve Moldovya da yer al\u0131yor.<\/p>\n
Bununla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczde “Balkanlar” denildi\u011finde daha \u00e7ok Bat\u0131 Balkanlar anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu kavram, Slovenya d\u0131\u015f\u0131nda kalan eski Yugoslavya ard\u0131l\u0131 devletlerle birlikte Arnavutluk devletini de i\u00e7eriyor. Balkanlar; etnisite, dil, din ve mezhep bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en karma\u015f\u0131k b\u00f6lgeleri aras\u0131nda yer al\u0131yor. Bu durum nedeniyle ve ayr\u0131ca Avrupa aidiyetini \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in Avrupa Birli\u011fi (AB) \u00e7evrelerinde son y\u0131llarda Balkanlar yerine “G\u00fcneydo\u011fu Avrupa” kavram\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 tercih ediliyor.<\/p>\n
– Balkan halklar\u0131 ile derin tarihi ba\u011flar<\/p>\n
Balkanlar, T\u00fcrkiye’nin \u00e7ok yak\u0131n tarihi, k\u00fclt\u00fcrel ve insani ili\u015fkilerinin oldu\u011fu bir b\u00f6lge. Balkanlar\u0131n bat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc 200 y\u0131l, do\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise 400-450 y\u0131l T\u00fcrklerin egemenli\u011fi alt\u0131nda kalm\u0131\u015f ve Balkan halklar\u0131, en huzurlu d\u00f6nemini Osmanl\u0131 idaresi alt\u0131nda ge\u00e7irmi\u015ftir. Osmanl\u0131 Millet Sistemi nedeniyle i\u00e7i\u015flerinde \u00f6zg\u00fcr b\u0131rak\u0131lan Balkan halklar\u0131 asimilasyon ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Nitekim 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda Frans\u0131z Devrimi ile g\u00fcndeme gelen ulus\u00e7uluk, kimliklerini koruyan Balkan halklar\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir. Avusturya Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu ve Osmanl\u0131 Devleti y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra Balkanlarda hem ulusal devletler hem de halklar\u0131n alt kimliklerini yads\u0131mayan devletler birli\u011fi (Yugoslavya) kurulmu\u015ftur. 1990’l\u0131 y\u0131llarda Yugoslavya’n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131yla federasyon i\u00e7erisindeki federe devletler birbiri ard\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazanm\u0131\u015f ve en son olarak 17 \u015eubat 2008’de \u00f6zerk b\u00f6lge stat\u00fcs\u00fcnde bulunan Kosova da ba\u011f\u0131ms\u0131z akt\u00f6r haline gelmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Kosova Cumhuriyeti’ni 117 devlet tan\u0131yor.<\/p>\n
– Ankara, Balkan devletlerinin AB ve NATO \u00fcyeliklerini destekliyor<\/p>\n
T\u00fcrkiye, son 20 y\u0131lda ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve d\u0131\u015f politikadaki \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn do\u011fal bir uzant\u0131s\u0131 olarak Balkanlarda dikkate de\u011fer bir akt\u00f6r haline geldi. Bu durum b\u00f6lge i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 tepkilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu. \u00d6zellikle Bat\u0131l\u0131 medya organlar\u0131 T\u00fcrkiye’nin Balkanlarda artan etkinli\u011finden rahats\u0131zl\u0131k duyuyorlar. T\u00fcrkiye’nin, Balkanlar\u0131n Bat\u0131’yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmesine engel oldu\u011fu \u015feklinde de\u011ferlendirmeler yap\u0131lsa da bu ele\u015ftiriler ger\u00e7eklerle \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyor.<\/p>\n
Nitekim T\u00fcrkiye, Balkan devletlerinin b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik ve istikrar i\u00e7in NATO’ya kat\u0131lmas\u0131n\u0131 destekledi. Benzer \u015fekilde b\u00f6lge \u00fclkelerinin birbiri ard\u0131na Avrupa Birli\u011fi (AB) ile yak\u0131n ili\u015fkiler kurmalar\u0131, adayl\u0131k ve m\u00fczakere s\u00fcrecine girmeleri T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan olumlu de\u011ferlendiriliyor. Zira T\u00fcrkiye’nin kendisi de Bat\u0131 merkezli savunma \u00f6rg\u00fct\u00fc olan NATO’ya 1952 y\u0131l\u0131ndan beri \u00fcye. Siyasi i\u015f birli\u011fi \u00f6rg\u00fct\u00fc olan Strasbourg merkezli Avrupa Konseyi’ne de kurulduktan hemen sonra kat\u0131ld\u0131. AB’ye ise ilk ba\u015fvuruyu 31 Temmuz 1959’da Adnan Menderes h\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde yapt\u0131. O zamandan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, ekonomik b\u00fct\u00fcnle\u015fme hareketine dahil olmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
\u00d6te yandan, son y\u0131llarda T\u00fcrkiye, Yunanistan istisna kalmak kayd\u0131yla hi\u00e7bir Balkan \u00fclkesi ile gerilim ya\u015famad\u0131. Balkan \u00fclkeleri ile y\u00fcksek seviyeli ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131karlara dayanan ili\u015fkiler devam ediyor. En son 1990’larda Bosna Hersek’teki i\u00e7 sava\u015f ve Kosova’daki \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle T\u00fcrkiye ile S\u0131rbistan aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye’nin Balkanlarda yak\u0131n ili\u015fki kurdu\u011fu \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda S\u0131rbistan geliyor. T\u00fcrkiye ayn\u0131 zamanda Bosna Hersek’teki iki siyasi birimden biri olan Bosna S\u0131rp Cumhuriyeti ile diyalog ve i\u015f birli\u011fine de \u00f6nem atfediyor. 11-13 Mart 2022’de T\u00fcrkiye’de toplanan Antalya Diplomasi Forumu’na Bosnal\u0131 S\u0131rplar\u0131n lideri Milorad Dodik de kat\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, Balkanlarda ihtilaf\u0131n t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde hem S\u0131rbistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Aleksandar Vucic hem de Bosnal\u0131 S\u0131rplar\u0131n lideri Milorad Dodik ile do\u011frudan g\u00f6r\u00fc\u015febiliyor.<\/p>\n
– T\u00fcrkiye, Balkan halklar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131m yapm\u0131yor<\/p>\n
T\u00fcrkiye, Balkanlarda bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine b\u00fcy\u00fck ehemmiyet veriyor. Hem Dayton Anla\u015fmas\u0131 hem de Kosova Cumhuriyeti’ne ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazand\u0131ran Martti Ahtisaari Plan\u0131, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan destekleniyor. \u00d6te yandan T\u00fcrkiye, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan sonra Makedonya’n\u0131n Yunanistan taraf\u0131ndan tecrit edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve bu \u00fclkenin uluslararas\u0131 toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fmesine, NATO ve AB ile \u00fcyelik ve adayl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerine katk\u0131 sa\u011flad\u0131. Arnavutluk ve H\u0131rvatistan’\u0131n 2009’da, Karada\u011f’\u0131n 2017 ve Kuzey Makedonya’n\u0131n 2020 y\u0131l\u0131nda NATO’ya kat\u0131lmas\u0131 T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde te\u015fvik edildi. Yak\u0131n bir zaman \u00f6nce Kuzey Makedonya ve Arnavutluk’un AB’ye kat\u0131l\u0131m i\u00e7in tam \u00fcyelik m\u00fczakerelerine ba\u015flamalar\u0131 da T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan olumlu bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendirilmi\u015fti.<\/p>\n
T\u00fcm bu \u00f6rnekler T\u00fcrkiye’nin Balkan co\u011frafyas\u0131ndaki etkinliklerinin Bat\u0131’ya meydan okuma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bir ba\u015fka \u015fekilde ifade etmek gerekirse T\u00fcrkiye’nin Balkan politikas\u0131 “s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir yakla\u015f\u0131m” de\u011fildir. T\u00fcrkiye, Balkanlarda bar\u0131\u015f ve istikrara, iyi kom\u015fuluk ve dayan\u0131\u015fmaya \u00f6nem vererek b\u00f6lgenin kronik sorunlar\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm ortaya koyuyor. Zira yay\u0131lmac\u0131 milliyet\u00e7i (irredentist) e\u011filimlerle m\u00fccadele, mikro milliyet\u00e7ili\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 ancak devletlerin egemen e\u015fitli\u011fi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede T\u00fcrkiye, Balkan devletlerinde s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015fayan az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 ayr\u0131m uygulanmamas\u0131 ve halklar\u0131n kimliklerinin korunmas\u0131na itina g\u00f6steriyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, Balkan \u00fclkelerine b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik ve konsolosluk kategorisindeki resmi diplomatik misyonlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e \u00d6\u011fretim Merkezleri, Yunus Emre Enstit\u00fcleri, K\u0131z\u0131lay, T\u0130KA ve AFAD gibi yar\u0131 resmi stat\u00fcdeki kurulu\u015flar kanal\u0131yla da ekonomik, teknik ve insani yard\u0131m sa\u011fl\u0131yor. T\u00fcrkiye t\u00fcm bu faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcrken geleneksel olarak yak\u0131n i\u015f birli\u011fi i\u00e7erisinde oldu\u011fu Bosna Hersek, Kosova, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya ile di\u011ferleri aras\u0131nda da herhangi bir ayr\u0131m yapm\u0131yor.<\/p>\n
– T\u00fcrkiye’nin \u00f6nceli\u011fi bar\u0131\u015f\u0131n ve stat\u00fckonun korunmas\u0131<\/p>\n
Di\u011fer akt\u00f6rlerin Balkan politikas\u0131na da k\u0131saca de\u011finmek gerekirse, evvela AB’nin Balkan co\u011frafyas\u0131n\u0131 m\u00fcstakbel geni\u015fleme b\u00f6lgesi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ifade edilebilir. Esasen Kosova ve Bosna Hersek d\u0131\u015f\u0131nda kalan Balkan \u00fclkeleri, ya AB \u00fcyesi ya da AB aday\u0131 konumundad\u0131r. Karada\u011f 2012 ve S\u0131rbistan 2014 y\u0131l\u0131ndan beri m\u00fczakere y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n
Balkanlardaki ABD n\u00fcfuzunun ise Bosna Hersek, Kuzey Makedonya ve Kosova \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Di\u011fer \u00fclkeler \u00fczerindeki ABD a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile NATO \u00fcyeli\u011fi aras\u0131nda ise bir korelasyon mevcut. T\u00fcrkiye ve Yunanistan’\u0131n 1952’deki NATO \u00fcyeliklerini, 2004’te Slovenya, Bulgaristan ve Romanya’n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 izledi. Ard\u0131ndan H\u0131rvatistan ve Arnavutluk NATO’ya kat\u0131ld\u0131 ve bu \u00fclkeleri de Karada\u011f ve Kuzey Makedonya izledi. Balkanlarda NATO’ya \u00fcye olmayan \u00fc\u00e7 \u00fclke olarak S\u0131rbistan, Kosova ve Bosna Hersek kald\u0131. ABD ayn\u0131 zamanda Balkan \u00fclkelerinin AB’ye kat\u0131l\u0131m\u0131na da destek veriyor.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n Balkan politikas\u0131, b\u00f6lge genelinde n\u00fcfuzunu artt\u0131rma amac\u0131 ta\u015f\u0131yor. Moskova bu ama\u00e7la kimi zaman Slav etnisitesini, kimi zamanda Ortodokslu\u011fu kullan\u0131yor. Son d\u00f6nemde ise do\u011falgaz ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden b\u00f6lgedeki h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 takviye etme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisine girdi. Rusya, yukar\u0131da say\u0131lan ara\u00e7lar\u0131 kullanarak Balkanlardaki Slav k\u00f6kenli halklar\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve \u00e7at\u0131\u015fmaya y\u00f6nlendiriyor. Bu \u00e7er\u00e7evede hem Bosnal\u0131 S\u0131rplar\u0131, hem de S\u0131rbistan’\u0131 stat\u00fcko de\u011fi\u015fikli\u011fi i\u00e7in k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yor.<\/p>\n
Balkanlar \u00fczerinde n\u00fcfuzunu art\u0131rma \u00e7aba ve gayreti i\u00e7erisinde olan bir di\u011fer akt\u00f6r de \u00c7in. \u00d6zellikle Ku\u015fak ve Yol giri\u015fiminin a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra Pekin y\u00f6netimi b\u00f6lge \u00fclkelerinin altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131na destek sa\u011flad\u0131. Yunanistan’\u0131n Pire Liman\u0131’n\u0131 sat\u0131n alan, S\u0131rbistan’da altyap\u0131 projelerine destek veren \u00c7in y\u00f6netimi, b\u00f6lge \u00fczerindeki ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fc takviye etmek ve bunu ileride siyasi alana tahvil etmek istiyor.<\/p>\n
Netice olarak T\u00fcrkiye’nin, kendisiyle b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda bir tampon b\u00f6lge konumunda olan Balkan devletleriyle ili\u015fkilerinin yelpazesi geni\u015f ve \u00e7ok boyutlu \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye, Balkan devletlerinin AB ve NATO \u00fcyeliklerini destekliyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Rusya’n\u0131n Balkanlarda siyasal istikrar\u0131 bozma amac\u0131 ta\u015f\u0131yan faaliyetlerini bar\u0131\u015f i\u00e7in tehdit olarak de\u011ferlendiriyor. Balkan \u00fclkeleri ile k\u00fclt\u00fcrel, siyasi, insani ve ekonomik ili\u015fkileri ilerletmek ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc boyuta ta\u015f\u0131ma gayretinde olan T\u00fcrkiye’nin Balkan politikas\u0131 b\u00f6lgesel bar\u0131\u015f ve siyasal istikrar\u0131n korunmas\u0131na ehemmiyet veriyor.<\/p>\n
[Prof. Dr. \u0130rfan Kaya \u00dclger, Kocaeli \u00dcniversitesi \u0130\u0130BF Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesidir]<\/p>\n
*Makalelerdeki fikirler yazar\u0131na aittir ve Anadolu Ajans\u0131n\u0131n edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. \u0130rfan Kaya \u00dclger T\u00fcrkiye’nin Balkanlar politikas\u0131n\u0131 AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131. *** Balkanlar tarihte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131nda bir tampon b\u00f6lge i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bosna Hersek-H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00fczy\u0131llar boyunca Do\u011fu ile Bat\u0131’n\u0131n, Katoliklik ile Ortodokslu\u011fun ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ile H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir fay hatt\u0131 olmu\u015ftur. Balkanlar\u0131n dar tan\u0131m\u0131, Eski […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"2","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"0","share_position":"hide","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"0","number_popup_post":"2","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":""},"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"coauthors":[92],"class_list":["post-92607","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-analiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92607\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92607"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nordicturk.com\/arsiv\/20122025\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=92607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}