Do\u00e7. Dr. \u015euay Nilhan A\u00e7\u0131kal\u0131n, m\u00fczakerelerin 17. y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’nin Avrupa Birli\u011fi (AB) \u00fcyelik s\u00fcrecini ve AB’nin i\u00e7inde bulundu\u011fu durumu AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
\u00c7ekya’n\u0131n ba\u015fkenti Prag’da 6-7 Ekim tarihlerindeki Liderler Zirvesi, Rusya’n\u0131n d\u00f6rt b\u00f6lgeyi ilhak\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015firken d\u00fcnya, AB ve Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) gibi ulus\u00fcst\u00fc ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin daha da etkisizle\u015fti\u011fine tan\u0131kl\u0131k etmeye devam ediyor. T\u00fcrkiye’nin AB’ye \u00fcyelik s\u00fcreci ise hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar belirsiz bir yolun e\u015fi\u011finde.<\/p>\n
– Bar\u0131\u015f projesinden krizler sarmal\u0131na: Avrupa Birli\u011fi’nin d\u00fcn\u00fc ve bug\u00fcn\u00fc<\/p>\n
Avrupa halklar\u0131 i\u00e7in “B\u00fct\u00fcnle\u015fik Avrupa” hayali y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesine dayan\u0131yor. Elbette bu hayal, bug\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi bir anda ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f, Avrupa’n\u0131n neredeyse t\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u0131k\u0131ma u\u011frad\u0131\u011f\u0131 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Fransa D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Schumann Jean Monnet’in 1945 sonras\u0131nda ortaya koydu\u011fu fikir do\u011frultusunda, May\u0131s 1950’de Avrupa K\u00f6m\u00fcr ve \u00c7elik Toplulu\u011fu’nun kurulmas\u0131 \u00f6nerilmi\u015ftir. Bu \u00f6neriyle Avrupa’n\u0131n yeniden in\u015fas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ham maddelerin, ayn\u0131 zamanda bar\u0131\u015f\u0131n da harc\u0131 olmas\u0131 beklenmi\u015ftir. Alt\u0131 kurucu \u00fcye devletin imzas\u0131yla ba\u015flayan Avrupa entegrasyonundan y\u0131llar i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fen bir\u00e7ok isim ve yeni \u00fcyeyle beraber 1992 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n tek ulus\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fct\u00fc olan AB do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n
AB’nin sahip oldu\u011fu ulus\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fct s\u0131fat\u0131, belirli konularda \u00fcye devletlerine yetki devrinde bulunmas\u0131n\u0131 ifade ediyor. Bu ba\u011flamda Avrupa entegrasyonu, “d\u00f6rt temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck” olarak adland\u0131r\u0131lan, mallar\u0131n, sermayenin, ki\u015filerin ve hizmetlerin serbest dola\u015f\u0131m\u0131na dayan\u0131yor. Politika alanlar\u0131n\u0131n ve bu alanlardaki entegrasyon mimarisinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, AB’nin zorlu ve karma\u015f\u0131k karar alma s\u00fcre\u00e7leriyle \u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi sonucunu do\u011furuyor.<\/p>\n
AB, tarihi boyunca bir\u00e7ok krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r ki bu krizlerin a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n ve entegrasyonun itici g\u00fcc\u00fcn\u00fcn Almanya ve Fransa ikilisi oldu\u011funu da an\u0131msatmak gerekir. \u00d6zellikle, 2010 y\u0131l\u0131ndan itibaren avro kriziyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7, AB ve \u00fcye \u00fclkelerin adeta on y\u0131ldan fazla s\u00fcrecek krizler d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne s\u00fcr\u00fcklenmesine neden oldu.<\/p>\n
Avro krizi Yunanistan ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130talya ve \u0130spanya gibi \u00fclkeleri ekonomik olarak zay\u0131flat\u0131rken kuzey-g\u00fcney ayr\u0131m\u0131n\u0131 da per\u00e7inledi. Ayn\u0131 zamanda bu kriz, Avrupa entegrasyonunun ortak para birimi mimarisinin ne kadar \u00e7arp\u0131k oldu\u011funu da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ekonomik krizin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak toplumsal olaylar ve sonras\u0131nda \u00fcye \u00fclkeler i\u00e7inde AB kar\u015f\u0131t\u0131 siyasal hareketler g\u00fc\u00e7lendi.<\/p>\n
– M\u00fclteci krizi ve Brexit<\/p>\n
AB i\u00e7in 2015 ve sonras\u0131n\u0131n ise adeta yeni bir kabusun habercisi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. AB, avro krizinin etkileriyle bo\u011fu\u015furken e\u015f zamanl\u0131 olarak Brexit ve Suriye m\u00fclteci krizi, b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin 50 y\u0131ll\u0131k tarihinin en b\u00fcy\u00fck siyasi, sosyal ve insani krizini ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n
AB, geni\u015fleme ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerindeki siyasi krizleri i\u00e7 dinamiklerle \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken pop\u00fclizmle g\u00fc\u00e7 kazanan AB kar\u015f\u0131t\u0131 r\u00fczgarla tarihinde ilk kez k\u00fc\u00e7\u00fclmeye\/ayr\u0131lmaya y\u00f6nelik bir giri\u015fimle y\u00fcz y\u00fcze kald\u0131. 24 Haziran 2016 tarihindeki referandumla ayr\u0131l\u0131\u011fa “evet” diyen \u0130ngiltere ile m\u00fczakereler, \u015eubat 2020’de resmen tamamland\u0131.<\/p>\n
Brexit, \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131nda AB kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeni bir boyuta ta\u015f\u0131rken Suriye m\u00fclteci krizi sadece birka\u00e7 hafta gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede ba\u015fta Almanya olmak \u00fczere t\u00fcm birlik i\u00e7in uzun vadeli bir s\u0131namaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00f6\u00e7 ve s\u0131n\u0131r y\u00f6netiminin k\u0131smi olarak ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu kriz sonras\u0131nda AB \u00fcye \u00fclkeleri aras\u0131nda \u0130slamofobi ve g\u00f6\u00e7men kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeniden zuhur etmesiyle AB, insani krizde bir kere daha s\u0131n\u0131fta kald\u0131.<\/p>\n
– Ukrayna-Rusya Sava\u015f\u0131 g\u00f6lgesinde etkisizle\u015fen AB ve BM<\/p>\n
2022 y\u0131l\u0131na krizler sarmal\u0131n\u0131n i\u00e7inde girmi\u015f olan AB, \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k foto\u011fraf\u0131na sahip olsa da Ukrayna-Rusya Sava\u015f\u0131’n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk aylarda sava\u015f\u0131n Bat\u0131 blokuna k\u0131sa s\u00fcreli de olsa can suyu olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Nitekim AB, sava\u015f\u0131n ilk aylar\u0131nda adeta Rusya kar\u015f\u0131t\u0131 bir blok oldu ancak sava\u015f\u0131n ilerlemesi ve Rusya’ya y\u00f6nelik ambargolar, Avrupa \u00fclkelerinin enerji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 ile birlikte daha k\u0131r\u0131lganla\u015fan AB, adeta etkisizle\u015fti ve refleks veremez hale geldi. AB’nin etkisizle\u015fmesi hem kendi sorunlar\u0131na hem b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel sorunlara da kay\u0131ts\u0131z kalmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n
Br\u00fcksel’in Rusya’ya enerji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmede yava\u015f ad\u0131m atmas\u0131, \u00fcye \u00fclkeleri kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini bulmak zorunda b\u0131rakt\u0131. Sava\u015f\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olan avronun de\u011fer kaybetmesine y\u00f6nelik ise hen\u00fcz Avrupa Merkez Bankas\u0131, karar alma mekanizmas\u0131n\u0131n zorlu\u011fu nedeniyle bir refleks g\u00f6steremedi.<\/p>\n
B\u00f6lgesel ve k\u00fcresel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde ise maalesef d\u00fcnya, uzun y\u0131llard\u0131r BM’nin i\u015flevsizli\u011fine \u015fahit oluyor. \u00d6zellikle G\u00fcvenlik Konseyi’nin etkisizli\u011fi ve temsiliyet konusundaki zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, Ukrayna-Rusya Sava\u015f\u0131’yla daha da somutla\u015ft\u0131. Bu ba\u011flamda, AB, bar\u0131\u015f masas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve tah\u0131l koridorunun olu\u015fturulmas\u0131 ile ilgili herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek bir yana dursun, T\u00fcrkiye’nin ve Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n lider diplomasisi ile \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi s\u00fcre\u00e7lere de destek veremedi. K\u0131sacas\u0131, sekizinci ay\u0131na giren sava\u015f\u0131n enerji, g\u00fcvenlik ve g\u00f6\u00e7 boyutlar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan s\u0131namalar, AB’yi adeta fel\u00e7 etti. T\u00fcm bu ger\u00e7eklikler bir kez daha ortaya koyuyor ki AB, bir ulus\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fct olarak en az BM kadar b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmekten uzak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
– M\u00fczakerelerin 17. y\u0131l\u0131 ve T\u00fcrkiye’nin AB \u00fcyelik s\u00fcreci<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin AB \u00fcyeli\u011fi maceras\u0131, Ankara Anla\u015fmas\u0131’ndan bug\u00fcne neredeyse 60 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcreci ifade ediyor. Uzun soluklu bu yolculu\u011fun en \u00f6nemli k\u00f6\u015fe ta\u015flar\u0131ndan birisi ise m\u00fczakerelerin ba\u015flamas\u0131d\u0131r. M\u00fczakerelerin ba\u015flamas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden 17 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen bug\u00fcn itibar\u0131yla 16 ba\u015fl\u0131k a\u00e7\u0131ld\u0131 ve sadece bir ba\u015fl\u0131k tam olarak kapat\u0131ld\u0131. 11 ba\u015fl\u0131k ise Rum kesimi ve Fransa taraf\u0131ndan bloke edildi.<\/p>\n
Teknik boyutun \u00f6tesinde, AB’nin T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelik \u00e7ifte standard\u0131 ve stratejik k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerini \u00fcyelik ba\u011flam\u0131nda ise neredeyse dondurulmu\u015f bir noktaya getirdi. Son 20 y\u0131l i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye, \u00e7ok boyutlu d\u0131\u015f politikas\u0131 ile b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kilit rol oynamaya ba\u015flad\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Yunanistan, Fransa ve G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi olmak \u00fczere Avrupa Birli\u011fi, T\u00fcrkiye ile jeopolitik \u00e7eki\u015fmelerin i\u00e7ine giriyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra AB \u00fcyesi \u00fclkelerin PKK ve FET\u00d6 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin \u00fcyelerine kucak a\u00e7malar\u0131 ve ikircikli tutumlar\u0131 T\u00fcrkiye’yi, AB ile m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7lerinden de uzakla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
– AB’nin gelece\u011finde kilit \u00fclke T\u00fcrkiye<\/p>\n
Bug\u00fcn bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda AB’nin i\u00e7inde bulundu\u011fu enerji ve g\u00fcvenlik krizlerinin yan\u0131 s\u0131ra “Ye\u015fil Mutabakat ve Dijital G\u00fcndem” olarak adland\u0131r\u0131lan ikiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye, her anlamda kritik bir \u00fclkedir. T\u00fcrkiye, bu \u00e7er\u00e7evede enerjiden g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine, \u00f6zellikle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve tedarik zincirlerinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vazge\u00e7ilemez bir akt\u00f6rd\u00fcr. \u00d6zellikle bu noktada, Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n e\u015fi Emine Erdo\u011fan’\u0131n \u00e7evre ve g\u0131da konular\u0131nda \u015fahsen \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fini vurgulamak gerekir. T\u00fcrkiye, ayn\u0131 zamanda bu s\u00fcreci yenilik\u00e7i politikalar ve y\u00fcksek nitelikli insan kayna\u011f\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarla da destekliyor.<\/p>\n
Ancak AB’nin bug\u00fcnk\u00fc foto\u011fraf\u0131, T\u00fcrkiye’ye ili\u015fkin stratejik bir yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemekten maalesef uzak oldu\u011funu ortaya koyuyor. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan’\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 6-7 Ekim tarihlerinde toplanan Liderler Zirvesi’nin bu ba\u015fl\u0131klar i\u00e7in hangi \u00f6nemli karara ev sahipli\u011fi yapaca\u011f\u0131 herkes taraf\u0131ndan merakla bekleniyor. AB’nin T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerini baz\u0131 \u00fcye \u00fclkelerin manip\u00fclasyonuna kurban etmeden, dar ve s\u0131\u011f bir \u00e7er\u00e7eveye sokmadan, i\u015f birli\u011fi ruhu ve stratejik anlay\u0131\u015fla s\u00fcrd\u00fcrmesi AB’ye de fayda getirecektir.<\/p>\n
[Do\u00e7. Dr. \u015euay Nilhan A\u00e7\u0131kal\u0131n Ankara Hac\u0131 Bayram Veli \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Lisans\u00fcst\u00fc E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131]<\/p>\n
*Makalelerdeki fikirler, yazar\u0131na aittir ve Anadolu Ajans\u0131n\u0131n edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
AB, bir ulus\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fct olarak en az BM kadar b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmekten uzak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"2","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"0","share_position":"hide","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"0","number_popup_post":"2","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":""},"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"coauthors":[92],"class_list":["post-93504","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-analiz"],"yoast_head":"\n