Geçen yıl bugün yaşanan ve geride asker sivil 249 şehit ile 2 binden fazla yaralı bırakan başarısız darbe girişimi, yol açtığı acılar ve toplumsal kırılmalarla Türkiye’nin en karanlık gecesi oldu.
O gün yaşananlar aradan geçen 1 yıl boyunca ülke gündeminin her gününü meşgul etmesine ve medya ile yargının tüm faaliyetlerine rağmen kimi yönleri hala aydınlatılamadı.
Darbe girişiminden aylar önce yazılı-görsel medya ile sosyal mecralarda askeri darbe olacağı yönünde iddialar ki Türkiye gazetesi yazarı Fuat Uğur, daha 2 Nisan 2016’da “Cemaatin hususileri Ankara’da toplandı, ordu içindeki subaylarını uyandırmakla görevlendirildiler” diye yazmıştı.
Ancak yine de 15 Temmuz gecesi saat 21.30’da somutlaşmaya başlayan askeri görüntüler için kimse hemen darbe diyemedi. Uzun süre olası bir terör saldırısına karşı girişim ve tatbikat diye konuşuldu.
Aslında daha akşam üzeri MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın, Genelkurmay Başkanlığına giderek Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ile uzun süre görüşerek o gün MİT’e ulaşan ve iddialara göre Hakan Fidan’ın hedef alınacağı bir operasyonla ilgili konuştukları daha sonra medyaya yansıdı. Ancak bu görüşmeden sonra Genelkurmay binasında başlayan hareketlilikle birlikte o uğursuz gece de başlıyordu.
İddianamelere yansıyan bilgiler
Savcıların hazırladıkları iddianamelere yansıyan bilgilere göre Çankaya’daki Başbakanlık binası görevlileri saat 21.30 sıralarında Genelkurmay binasından silah sesi geldiği bilgisini ilgili yetkililerle paylaştı.
O andan itibaren Genelkurmay ve TSK ile irtibata geçmeye çalışan Başbakanlık görevlileri, Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ve MİT Müsteşarı Hakan Fidan başta olmak üzere kimi kurum ve başındakilerine ulaşamazken TSK’da ulaşılan makamlar ise tatbikat yapıldığı bilgisini verdi.
Ancak Ankara’da 22.05 sıralarında F-16’lar alçak uçuş yapmaya, 22.10’da İstanbul Boğazı üzerindeki köprü askerler tarafından tutulmaya başlandı.
Medyanın bu belirsizlik içinde aktardığı gelişmeler sürerken ilk olarak saat 23.10 sularında Başbakan Binali Yıldırım televizyonlara bağlanarak olayın adını koydu ve TSK içindeki küçük bir grubun darbe kalkışması içinde olduğunu açıkladı.
Tatil için ailesiyle bulunduğu Marmaris’ten İstanbul’a geçen Cumhurbaşkanı Erdoğan da gece yarısından sonra konuştu. Bir haber kanalına telefonla bağlanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, vatandaşlardan şehirlerin meydanlarına ve havaalanlarına toplanmaları çağrısı yaptı. Camilerden sela okunarak halka sokağa çıkma çağrısı yapıldı.
Sonraki saatlerde biriken kalabalıkların karşı koymasıyla askeri birlikler hareket edemez hale gelirken askerler İstanbul’daki köprüde, Ankara’da direnişe geçen vatandaşların üzerine ateş açtı.
Sağlık ekipleri ve hastaneler yaralılara müdahaleye yetişemezken Ankara’da MİT binası ve Genelkurmay Başkanlığı binasına helikopterden ateş açıldı. Gölbaşında polisler uçakla bombalandı. Saldırıda 17 polisin şehit olduğu açıklandı. Ayrıca başta TRT olmak üzere bazı medya kuruluşları ile Atatürk Havalimanı darbeciler tarafından işgal edildi.
Olanlar sadece bunlarla sınırlı değildi. Skorsky helikopterler iletişimi engellemek için TÜRKSAT’ın uydularını vurdu.
Saat 02.21 sıralarında Ankara Emniyet Müdürlüğü’nü de vuran ve en az 17 polisin şehit olmasına neden olan askeri helikopter Gölbaşı’nda düşürüldü.
Siyasi partiler kenetlendi darbeyi hemen kınadı
O gece tüm bunlar olurken milletvekilleri TBMM’de toplandı ve tüm siyasi partiler darbeyi kınadı.
Darbe başlarken Erzurum-Ankara uçağında olan İçişleri Bakanı Efkan Ala, 01.15 gibi açıklama yaparak TSK ve Emniyet’in kontrol altında olan kesimleriyle darbe girişimine müdahale edilmekte olduğunu bildirdi.
Cumhurbaşkanı havalimanında kalabalıkla buluştu
Saat 04.00 sıralarında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Atatürk Havalimanında toplananlara konuşma yaptı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan burada yaptığı konuşmada, “Bu bir ayaklanma, vatana ihanet hareketidir. Bu kalkışma Allah’ın bir lütfudur. Bunun bedelini çok ağır ödeyecekler” derken 1 saat sonra Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada, tehlikenin daha geçmediği ve vatandaşların meydanlarda kalmaya devam etmesi gerektiği bildirildi.
Sonraki saatlerde yaşanan çatışmalar ve Akıncı üssüne yapılan operasyon benzeri operasyonlarla darbeciler yakalanırken operasyonlar 16 Temmuz öğle saatlerine kadar sürdü.
Darbe bastırıldı OHAL başladı
15 Temmuz Darbe Girişimi akamete uğratıldıktan sonra başlayan yeni süreçte 20 Temmuz’da olağanüstü hal (OHAL) uygulamasına geçildi.
Darbeden 17 gün sonra İstanbul Yenikapı’da HDP hariç TBMM’deki AK Parti, CHP ve MHP’yi bir araya getiren ve Yenikapı Ruhu süreci denilen yeni bir dönemi başlatan miting yapıldı.
CHP, Yenikapı Ruhu sürecinden çekildi
Uzun bir süre 3 parti bu konuda ortak hareket ederken daha sonra Kanun Hükmünde Kararnamelerle (KHK) devlet memurlarının görevlerinden uzaklaştırılmasıyla başlayan mağduriyetlerle birlikte CHP, sürecin istismar edildiği iddiasıyla uygulamaları eleştirmeye başladı.
15 Temmuz’da yaşanan acılarla birlikte geçen 1 yıllık OHAL döneminde KHK’lar ile onbinlerce asker, polis, memur, akademisyen, gazeteci ve işçi görevlerinden uzaklaştırıldı. Ancak FETÖ ile iltisaklı olmadığı tespit edilenler daha sonra çıkarılan başka KHK’lar ile görevlerine iade ediliyor.
